Ankara'da bahçe kuranların ilk yılında yaşadığı hayal kırıklığı çoğu zaman aynıdır: fidanlıktan güzel görünen bitkiler ilk yaz sarardı, ilk kış dondu. Sebep bakım değil, seçimdir. Ankara karasal iklimin bütün uçlarını taşır: yazın haftalarca yağışsız 35 derece, kışın eksi 15 dereceye inen geceler, ilkbaharda geç don, yıl boyu kuru rüzgâr ve büyük bölümde kireçli, killi, organik maddesi düşük toprak. Bu koşullarda tutan bir bitki paleti vardır ve doğru kurulduğunda hem az su ister hem dört mevsim yaşar. Aşağıdaki liste Gölbaşı, İncek, Çayyolu ve Beytepe'deki uygulamalarımızdan süzülmüş, pratik bir seçim rehberidir.
Önce Toprak, Sonra Bitki
Ankara toprağı çoğu bölgede alkalidir ve suyu zor geçirir. Bu yüzden bitki listesinden önce iki iş yapılır: dikim çukurlarında ve çim alanlarında bitkisel toprak ile organik madde takviyesi, killi zeminde drenaj. Asidik toprak seven bitkiler (orman gülü, kamelya, açelya gibi) Ankara'da saksı dışında tutmaz; listeye almıyoruz. Suyu seven ve gölge isteyen türler yalnızca kuzey cephelerde ve sulama garantisiyle düşünülmelidir.
Ağaçlar: Rüzgâr Perdesi ve Gölge
- Karaçam ve sarıçam: Ankara'nın doğal ağacı; rüzgâr perdesi ve sınır dikimi için en güvenli seçim.
- Sedir (Lübnan ve Atlas sediri): kuraklığa ve soğuğa dayanıklı, heybetli tek ağaç.
- Mavi ladin: soğuğa çok dayanıklı, form ağacı; yaz sulaması ister.
- Akçaağaç (çınar yapraklı ve dişbudak yapraklı): gölge ağacı, sonbahar rengi; kentsel koşullara dayanıklı.
- Dişbudak, ıhlamur, at kestanesi: sokak ve site aksları için gölge ağaçları; düzenli sulamayla iyi gelişir.
- İğde: gümüşi yaprak, kokulu çiçek, kuraklık ve tuz toleransı yüksek; Gölbaşı göl çevresi için ideal.
- Ardıç ve servi: her dem yeşil, dar formlu perde ve vurgu ağaçları; Akdeniz servisi soğuk kışlarda korunaklı yer ister.
- Meyve ağaçları: vişne, kiraz, elma, armut, ayva, ceviz ve badem Ankara'da güvenle yetişir; incir ve nar yalnızca korunaklı güney cephelerde.
Çalılar: Bahçenin Omurgası
- Lavanta ve adaçayı: kurak, güneşli ve kireçli toprağı sever; Ankara'nın en verimli süs çalıları.
- Berberis (kadıntuzluğu): kırmızı yapraklı, dikenli, hem çit hem vurgu; soğuğa çok dayanıklı.
- Ateş dikeni: her dem yeşil, kışın kırmızı meyveli, çit bitkisi.
- Taflan ve kurtbağrı: biçilebilen her dem yeşil çit; taflan sert kışta kısmen yanabilir, kuzey rüzgârından korunmalı.
- Kartopu, leylak, sarı çalı (forsitya), spirea: ilkbahar çiçekli, yaprak döken, çok dayanıklı klasikler.
- Oya ağacı: yaz boyu çiçek; Ankara'da güney cephede ve sulamayla.
- Bodur ardıç türleri: yer örtücü her dem yeşil, eğimli alanlarda erozyon kontrolü.
Yer Örtücüler, Çok Yıllıklar ve Sarmaşıklar
Çim alanını küçültmenin en iyi yolu yer örtücülerdir: kekik, dağ çayı, sedum (dam koruğu), yayılıcı ardıç, sarmaşık hanımeli ve kaya bahçesi bitkileri Ankara'nın kuru güneşinde tutar. Çok yıllıklarda ekinezya, salvia, gaura, kılıç otu (iris), gün zambağı ve süs otları (feather grass, pennisetum) az sulamayla yaz boyu görünüm verir. Sarmaşıklarda pergola için asma, mor salkım ve yaban gülü; duvar için acem borusu ve sarmaşık gül dayanıklı seçeneklerdir.
Çim: Karışım ve Alternatifler
Ankara için çim karışımında kuraklığa dayanıklı yumak (festuca) türleri ağırlıklı, çim otu (lolium) ve çayır salkım otu (poa) ile dengelenmiş karışımlar önerilir. Rulo çimde karışım seçilemez, ancak serim sonrası sulama ve biçme yönetimi belirleyicidir. Çim alanı küçük tutulup kullanılan bölgeyle sınırlanmalı, geri kalan alan yer örtücü, çakıl bahçesi ya da çayır karışımıyla kurgulanmalıdır. Uygulama detaylarını peyzaj uygulama sayfamızda anlatıyoruz.
Az Su İsteyen Bahçe (Xeriscape) Nasıl Kurulur?
Bitkileri su ihtiyacına göre bölgelere ayırın: evin yakınında sulamalı ve bakımlı bir bant, uzakta kurakçıl ve doğal bir bant. Damla sulamayı çalı ve ağaçlara, yağmurlamayı yalnızca çim alanına verin. Toprağı malç (kabuk, çakıl) ile örtün; buharlaşmayı ve yabani otu azaltır. Yerel türleri önceleyin; Anadolu steplerinin bitkileri Ankara'da kataloglardan gelen türlerden çok daha az sorun çıkarır. Gölbaşı ve İncek'in geniş parsellerinde bu kurguyu nasıl uyguladığımızı Gölbaşı peyzaj sayfamızda bulabilirsiniz.
Cepheye Göre Bitki Seçimi
Aynı bahçenin dört cephesi dört farklı iklimdir. Güney cephe en sıcak ve en kurak alandır; lavanta, adaçayı, süs otları, ardıç ve meyve ağaçları burada mutludur, nar ve incir gibi hassas türler yalnızca burada denenir. Kuzey cephe gölgeli ve nemlidir; taflan, kartopu, orman sarmaşığı, hosta ve eğrelti türleri bu cephede tutar, çim ise seyrek kalır. Doğu cephe sabah güneşi alır ve çoğu süs çalısı için idealdir. Batı cephe öğleden sonra güneşi ve Ankara'nın kuru rüzgârını alır; rüzgâra dayanıklı iğde, ılgın, karaçam ve dayanıklı çalılar tercih edilir. Bitki listesini cepheye göre bölmek, aynı bahçede hem sulama ihtiyacını hem kayıpları azaltır.
Ankara'da Kaçınılması Gereken Bitkiler
Kataloglarda güzel görünen ama Ankara'da düzenli olarak kaybedilen türler vardır. Asidik toprak isteyen orman gülü, kamelya ve açelya kireçli toprakta sararır. Zakkum, defne ve palmiye türleri eksi on beş derecede zarar görür. Ortanca güneşli cephede yanar, yalnızca kuzeyde ve düzenli sulamayla yaşar. Akdeniz servisi ve zeytin korunaklı güney cephe dışında riskli, mimoza ve okaliptüs açık alanda genellikle kayıptır. Bu türleri istiyorsanız saksıda ve kışın korunaklı alana taşınabilir şekilde planlamak tek güvenli yoldur.
Örnek Bitki Paleti: 400 Metrekare Villa Bahçesi
Gölbaşı'nda düz ve güneşli bir parsel için kurduğumuz tipik palet şöyledir: sınırda rüzgâr perdesi olarak altı karaçam ve dört ardıç; vurgu ağacı olarak bir sedir ve iki akçaağaç; meyve köşesinde vişne, ayva ve badem; çalı bantlarında lavanta, adaçayı, berberis ve spirea; yer örtücü olarak kekik, sedum ve yayılıcı ardıç; pergolada asma ve mor salkım; çim yalnızca 80 metrekarelik oturma ve çocuk alanında. Bu palet ilk yıldan sonra haftada bir damla sulama ve ayda bir bakımla yaşar; mevsimlik çiçek harcaması gerektirmez.
Dikim Zamanı ve İlk Yıl Bakımı
Ankara'da en güvenli dikim dönemleri Mart-Nisan ve Eylül-Ekim'dir; yaz dikimi yalnızca sulama programı sıkı tutulursa yapılır. İlk yıl bitkinin kök salma yılıdır: düzenli ama derin sulama, kışa girerken dip malçlama, hassas türlerde genç fidanların rüzgâr ve dondan korunması sonraki yılların sağlığını belirler. Bahçenizin iklimine, yönüne ve toprağına özel bitki listesi için Ankara peyzaj tasarımı sayfamızdan keşif talep edebilirsiniz; bütçe aralıkları için Ankara peyzaj fiyatları yazımıza bakın.